Innovation and Business

1 IPR

Intellectual Property Rights (IPRs) are crucial for innovation. It is the foundation of any knowledge-based economy. It is the interface of - creations and rights. It pervades through all sectors of the economy and is increasingly becoming important for ensuring competitiveness of the enterprise. Role of IPR lay in providing a legal right to the inventor to protect his/her creation as well as preventing others from illegally exploiting the creation and thus avoid re-invention of the wheel.

गोदानै दिहुन्नाय नेम खान्थिफोरखौ रैखा खालामनो थाखाय माखासे रोखोमनि आयजेंफोर बाहायनायनाया जादों:-

  • कपिराइट : सोरजिलु खामानिफोरनि रैखाथिजों सोमोनदो गोनां जाय देंखोआरि, थुनलायारि, आरिमुवारि, बिबुंथिफोर, फावथायफोर, आरिमु दिहुनफिननाय, मडेलफोर, सावगारिफोर, कमप्युटार सफ्टवेयर, बायदि बायदि.
  • पेटेन्ट : बाहायजाथाव गोदान दिहुनथायफोरजों सोमोन्दो गोनां आरो गोदान दिहुनथायफोरखौ रैखा खालामनो थांखि लायो जाय गोदान, रोखा आरो बाहायजाथाव नङा.
  • ट्रेडमार्क : फालांगियारि नेरसोनफोरजों सोमोन्दो गोनां आरो गावारि मुंफोर, हांखोफोर, अनजिमाफोर, नेरसोनारि गुदिमुवाफोर (ल 'ग') जों लोगोसे सोदोबफोर/नेरसोनफोर बायदि जुनिया नेरसोनफोरखौ रैखा खालामनो गोसो जानाय; आयजेंफोर; मेगनजों मोनदांनो हानाय मोननै एबा थाम महरारि नेरसोनफोर/महरफोर एबा बिसोरनि जथायफोर; खोनानो हानाय नेरसोनफोर (सोदोब सिनफोर) जेरै। जुनारनि गाबनाय एबा खुदियानि मिनिनाय सोदोब; मोनामनाय सिनफोर (मोनामनाय सिनफोर), माखासे मोदोमनाय बाहायनाय.
  • दारिमिनारि डिजाइनफोर : महर, दाथाय, दाथाय, साजायनाय एबा सारिफोर एबा गाबफोरनि दाथायनि गोदान खामानि गैयै आखुथायफोरखौ रैखाथि होयो, जाय जायखिजाया बेसादाव मोननै एबा थाम महरारि एबा मोन्नैबो महराव जायखिजाया दारिमिनारि फारिखान्थिजों एबा आखायजों, दाजेमारि एबा रासायनारि, गुबुन एबा जथाय महरै बाहाय जायो, जाय आबुं लिरबिदांआव गोसो बोनो हायो आरो मेगनजोंल 'बिजिरनाय जायो.
  • भुमखौराङारि नेरसोनफोर (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. आइ.) (जि. सरासनस्रायै, बेबादि मुङा दिहुनजानाय बेसादनि गुन आरो फारागथिनि रोखाथिखौ फोरमायो, जाय गोनांथार महरै बै रोखा भुमखौराङारि ओनसोल, ओनसोल एबा हादोरनिफ्राय जोनोम जानायनि थारथिनि थाखाय गनायजायो.

Intellectual Property Rights are always territorial. Globalization and rapid proliferation of technology has elevated the importance of intellectual property rights. 

2 IPR आयेन आरो खान्थिफोर

भारतआ WTO नि गायसंगिरि सोद्रोमा आरो ट्रेड रिलेटेट इनटेलेकचुयेल प्रपारटि राइतस् (TRIPS) खौबो सागान गनायथि होबाय. गोरोबथा बादियै गासैबो सोद्रोमा हादरफोरा आरो भारतआबो मोनसे थिखानाय समनि गेजेराव गावसोरनि गेजेराव गोरोबलायनानै मोनसे मान थाखोखौ मानिनांगौ जायो।. बेनि मथै, भारतआ मोनसे मेलेमारि सम्प 'र्ति मोन्थाइ (आइ. पि. आर.) खान्थि गायस' नदों, जाय दब्लिउ. टि. अ. जों गोरोबनाय आरो आयेनारि, खुंथायारि एबा न्यायारि गासैबो थाखोफोराव मोजाङै गायसनजानाय.

सोरकारा गावनि सोलोआरि गोनांथिखौ नोजोर होनानै हादोरनि मेलेमारि सम्प 'र्ति खुंथायखौ गोख्रों खालामनो थाखाय मोनसे गुवार हाबाफारि लादोंमोन. डि. आइ. पि. पि. नि सिङाव थानाय पेटेन्ट, डिजाइन आरो ट्रेड मार्क्स (सि. जि. पि. डि. टि. एम.) नि कन्ट्र 'लार जेनेरेलआ न' डेल अथ 'रिटि जाय पेटेन्ट, डिजाइन, ट्रेडमार्क आरो भुमखौराङारि सिनजों सोमोन्दो थानाय गासिबो आयदाफोरखौ सामलायो आरो बेनि हाबा मावनायखौबो बिथोन होयो आरो नोजोर होयो :-

  1. पेटेन्ट मावख 'आ (डिजाइन उइंगजों लोगोसे)
  2. पेटेन्ट इन्फर्मेसन सिसटेम (पि.आइ.एस.)
  3. फालांगियारि सिननि रेबथमनाय (टि एम आर), आरो
  4. जुग्राफिकेल इन्डिकेसन्स रेजिस्ट्री (जि.आइ.आर.)

बेजों लोगोसे, सोलोंथाइ बिफाननि मिनिस्ट्रि अफ हिउमेन रिचर्स डिपार्टमेन्टआव गासैबो फेसिलिटि होनो थाखाय ‘मोनसे कपिराइट अफिस’खौ गायसनबाय लोगोसे कबि राइटसनि रेबथुमनाय आरो बेजों लोगोसे थाफानाय माखासे मोनथाइफोरखौ होनो थाखाय.

जेब्ला गिदिंख’ननाय ज’थाइ हाबाफोरनि साजायनाय नक्साफोरखौ बुंनाय जायो, फोनांजाब गोनोखो मन्थ्रिनि आवथायाव थानाय फोनांजाब गोनोखो बिफानआनो बेनि बिथांखि लागिरि आफाद. अदेबानि, गुस्लायलु लाइफांफोरनि रैखाथि आरो आबाद मन्थ्रिनि आवथायाव थानाय आबादारि मोनथाइ गोहोआनो लाइफांफोरनि बागै थानाय हाबाफारि आरो मावसोलोफोरखौ सामलायो.

भारतआव IPR आयेन दानाय एबा आयेन सामलायनायफोरा जादों: -

a. फालांगि सिनफोरनि आइन, 1999

b. बेसादफोरनि जुग्राफिकेल इन्डिकेसन्स (रेबथुमनाय आरो रैखाथि) आइन 1999

ग. दि डिजाइन एक्ट, 2000

घ. पेटेन्ट आइन, 1970 आरो बेनि उनाव 2002 आरो 2005 आव फोसाबनाय

e. भारतारि कपिराइट आयेन, 1957 आरो बेनि फोसाबनाय कपिराइट (फोसाबनाय) आयेन, 1999

एफ. सेमिकन्डक्टर इन्टिग्रेटेड सार्किट लेआउट डिजाइन एक्ट, 2000

जि. सेमिकन्डक्टर इन्टिग्रेटेड सार्किट लेआउट डिजाइन एक्ट, 2000

3 ट्रिप्स

Agreement on Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS). It for the first time brought laws relating to intellectual property into the international trading system. This agreement narrowed down the differences existing in the extent of protection and enforcement of the Intellectual Property rights (IPRs) around the world by bringing them under a common minimum internationally agreed trade standards. The member countries are required to abide by these standards within stipulated time-frame and promote effective protection of IPRs in order to reduce distortions and impediments to international trade.