1 भारतमा स्टार्टअप इकोसिस्टम: संक्षिप्त तथ्यहरु

india has the 3आइडी largest startup ecosystem in the world; 12-15% को लगातार वार्षिक वृद्धिको वाईवोवाई विकासको साक्षी हुने अपेक्षा गरिएको छ

भारतको 50, 000 भारतमा 2018 मा स्टार्टअपहरू छन्; करीब 8, 900 देखि 9, 300 यी मध्येका प्रविधिको नेतृत्व गर्ने स्टार्टअपहरू हुन् 1300 नयाँ प्राविधिक स्टार्टअपहरू जन्म भएको थियो 2019 त्यहाँ हरेक दिन जन्मेका एक्लो निहित 2-3 प्रावधिक स्टार्टअपहरू छन्.

 

2 स्टार्टअप इकोसिस्टममा विकासको संकेतहरू
  • स्टार्टअप इकोसिस्टममा विकासको गति 15% ले 2018 सालमा बढेको छ, जबकि इनक्यूबेटर तथा एस्सेलेटरका संख्या 11% मा वृद्धि भएको छ
  • महत्त्वपूर्ण कुरा, पछिल्लो दुई वर्षमा महिला उद्यमीहरूको संख्या 10% बाट 11% र 14% सम्म भयो.
  • देशका स्टार्टअपहरू एक वर्षमा अनुमानित 40,000 नयाँ रोजगारीहरू सिर्जना गर्न सक्षम भएका छन्, स्टार्ट-अप इकोसिस्टममा कुल काम 1.6-1.7 लाखमा लिँदै
  • बैङ्गलोरलाई विश्वको 2019 स्टार्टअप जीनोम प्रोजेक्ट रैंकिंगमा 20 अग्रणी स्टार्टअप शहरहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ. यसलाई विश्वको पाँच सबैभन्दा छिटो बढ्दो स्टार्टअप शहरहरू मध्ये एकको रूपमा पनि स्थान दिइएको छ
3 2019 मा भारतीय स्टार्टअपहरूद्वारा कोष उठाइयो
भारतीय स्टार्टअपहरू विभिन्न वैश्विक तथा घरेलु कोषहरूबाट टिकटको आकार बढाउनको लागि अगाडि बढिरहेका छन्. उत्कृष्ट 15 सम्झौताहरू जम्मा सम्झौता मूल्य 40% मा गठित , अधिकांश फन्डहरू मात्रा भन्दा बढी सम्झौताको गुणस्तरको मूल्याङ्कन गर्दै छन् भनेर देखाउँदै.
 
भारतमा दोस्रो प्रत्यक्ष वर्षको लागि निजी इक्विटि सम्झौता बढेको छ, तथा औसत सम्झौता आकार अघिल्लो वर्षको तुलनामा थोरै घटेको छ, जबकि 2018 मा $26.3 अरबको जम्मा मूल्य गत दशकको दोस्रो सबैभन्दा उच्च थियो। सम्झौताको संख्या अघिल्लो वर्षको तुलनामा $50 लाखभन्दा बढि छ.
 
4 स्टार्टअप इकोसिस्टमको संचालकहरू

कर्पोरेट जडान

enterprises are realizing the disruptive potential of start-ups and are thus, partnering/investing in them. examples of corporate support:

  • स्टार्टअप इन्डियासँग साझेदारीमा फेसबुकले प्रत्येक उत्कृष्ट 5 छनौट गरेका स्टार्टअपहरूमा $50,000 नगद अनुदान दियो
  • गोल्डमानन साचद्वारा 10000 महिला कार्यक्रमले महिला उद्यमीहरूलाई व्यापार तथा व्यवस्थापन शिक्षा, मार्गनिर्देशन र नेटवर्किङ्ग र पूँजीमा पहुँच प्रदान गर्दछ. 
  • भारतमा माईक्रोसफ्ट भेन्चर एक्सेलेटर प्रोग्रामले हालै 16 स्टार्टअप खोजेको छ

सरकारी सहायता

भारत सरकारले मूल्य श्रृंखला भरि विघटनकारी नवीन आविष्कारका साथ तथा सार्वजनिक सेवा वितरण सुधार गर्नको लागि आफ्नो आविष्कारहरूको उपयोग गरि काम गर्ने मूल्य बुझ्दैछ.

  • पशुपालन तथा डेयरी विभागले स्टार्टअप इन्डिया सहयोगमा 5 श्रेणीहरूमा भा. रू. 10 लाखको उत्कृष्ट स्टार्टअपहरूलाई पुरस्कृत गर्न एक ठूलो चुनौती आयोजित गर्यो. 
  • भारतको साना उद्योग विकास बैङ्कले विकासको लागि पूँजीको आवश्कतामा भएका लघु तथा मझौला व्यवसायलाई सहयोग पुर्‍याउन एक स्किम शुरु गरेको छ
  • देशमा 26 राज्यहरू भन्दा धेरैमा स्टार्टअप नीतिहरू छन्