ब्रिक्स हा एक महत्त्वाचा गट आहे जो जागतिक आर्थिक परिदृश्याला आकार देण्यासाठी एक शक्तिशाली शक्ती म्हणून उदयास आला आहे, जो व्यापार, गुंतवणूक, तंत्रज्ञान आणि जागतिक प्रशासन यासारख्या क्षेत्रांमध्ये सहकार्य वाढविण्यासाठी समर्पित आहे. सुरुवातीला ब्राझील, रशिया, भारत, चीन आणि दक्षिण आफ्रिकेचा समावेश असलेल्या ब्लॉकने 2023 ब्रिक्स शिखर परिषदेनंतर विस्तार केला, ज्याने औपचारिकरित्या इजिप्त, इथिओपिया, इराण आणि संयुक्त अरब अमिरात यांना सहभागी होण्यासाठी आमंत्रित केले. 2025 मध्ये, इंडोनेशिया पूर्ण सदस्य बनले, ज्यामुळे ग्रुपचा जागतिक प्रभाव आणखी वाढला.
आज, ब्रिक्स देश एकत्रितपणे जवळपास 3.3 अब्ज लोकांचे प्रतिनिधित्व करतात, जे जगातील 40% पेक्षा जास्त लोकसंख्येचे आहेत. त्यांची अर्थव्यवस्था जागतिक जीडीपीच्या अंदाजित 37.3% योगदान देते, जे त्यांचे महत्त्वाचे आर्थिक वजन दर्शविते. ग्रुपिंग, मोठ्या प्रमाणात ग्राहक बाजारपेठ आणि कार्यबळ लोकसंख्येचा अभिमान बाळगून, जागतिक आर्थिक विस्ताराचे प्रमुख इंजिन म्हणून उदयास आले आहे, जे आंतरराष्ट्रीय आर्थिक व्यवस्थेला पुन्हा आकार देण्यात त्याची महत्त्वपूर्ण भूमिका अधोरेखित करते.
सर्व ब्रिक्स देशांच्या स्टार्ट-अप इकोसिस्टीममध्ये सहयोग आणि सखोल सहभागाला प्रोत्साहन देणे.
ब्रिक्स देशांच्या स्टार्ट-अप इकोसिस्टीमसह कनेक्ट होण्यासाठी आणि वाढविण्यासाठी.
ब्रिक्स देशांमध्ये विविध उद्योजकीय उपक्रमांद्वारे सीमापार सहयोगाला प्रोत्साहन देणे.
भारत आणि ब्रिक्स देशांतील स्टार्ट-अप्सना एक टप्पा देणे आणि त्यांना व्यवसाय, निधी आणि मार्गदर्शन संधी निर्माण करण्यास मदत करणे.
लोकसंख्या: 212.6 दशलक्ष
जीडीपी (यूएसडी मध्ये): $3.967 ट्रिलियन (2023)
मानवी विकास निर्देशांक: 0.802, जागतिक स्तरावर 67th रँकिंग
Global Innovation Index: 50
स्टार्ट-अप्सची संख्या: 16,000+ (2024)
Number of unicorns: 24
प्रमुख स्टार्ट-अप क्षेत्र: फिनटेक, एडटेक, ॲग्रीटेक आणि नवीन फूड
इन्व्हेस्टर पूल आणि फंडिंग: $119B
ॲक्टिव्ह इनोव्हेशन एजन्सीज आणि इनक्यूबेटर्स: स्टार्ट-अप ब्रासिल, स्टार्ट-अप्स ॲक्सिलरेटर ब्राझीलसाठी गूगल, गुपी, लॉफ्ट
ब्राझील ही लॅटिन अमेरिकेतील सर्वात मोठी स्टार्ट-अप इकोसिस्टीम आहे आणि जगातील सर्वात मोठी इकोसिस्टीम आहे. अलीकडील वर्षांमध्ये ब्राझीलमधील स्टार्ट-अप्सची संख्या सातत्याने वाढत आहे.
ब्राझिलियन स्टार्ट-अप्स तंत्रज्ञान, फिनटेक, हेल्थटेक, एडटेक, ॲग्रोटेक आणि ई-कॉमर्स यासारख्या क्षेत्रांमध्ये लक्षणीय वाढीसह विविधता आणत आहेत.
ब्राझील सरकार स्टार्ट-अप्सना सहाय्य करण्यासाठी उपक्रमांमध्ये गुंतवणूक करीत आहे, जसे की कॉनेक्टा स्टार्ट-अप ब्रासिल प्रोग्राम (कनेक्टा स्टार्ट-अप ब्रासिल) आणि सेंटेला प्रोग्राम (सेंटेला प्रोग्राम), जे गुंतवणूकदारांसह आर्थिक संसाधने, मार्गदर्शन आणि संबंध प्रदान करतात.
ब्राझिलियन स्टार्ट-अप इकोसिस्टीम वाढत्या प्रमाणात जागतिकीकृत आहे, अनेक स्टार्ट-अप्स आंतरराष्ट्रीय गुंतवणूक आकर्षित करतात आणि इतर बाजारपेठेत, विशेषत: लॅटिन अमेरिका, युरोप आणि युनायटेड स्टेट्समध्ये त्यांचे कार्य विस्तार करतात. ब्राझीलमधील नवउपक्रम पायाभूत सुविधा अधिक मजबूत होत आहेत, साओ पॉलो, फ्लोरिअनोपोलिस, बेलो हॉरिझॉन्ट, रेसिफ आणि कॅम्पिना यासारख्या शहरांमध्ये नवकल्पना आणि उद्योजकतेसाठी केंद्र म्हणून उभे आहेत.
ओपन बँकिंग, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स, 5G आणि ब्लॉकचेन हे ब्राझीलच्या स्टार्ट-अप इकोसिस्टीममधील सर्वात आशादायक तंत्रज्ञानांपैकी एक आहेत, अनेक कंपन्या या क्षेत्रांचा शोध घेतात. याव्यतिरिक्त, शाश्वत उपाय आणि सामाजिक-पर्यावरणीय परिणामाची वाढती मागणी आहे, ज्यामध्ये अनेक स्टार्ट-अप्स हवामान बदल आणि सामाजिक असमानता यासारख्या समस्यांचे निराकरण करण्यास मदत करणाऱ्या नवकल्पनांवर लक्ष केंद्रित करतात. बीएनडीईएस (नॅशनल बँक फॉर इकॉनॉमिक अँड सोशल डेव्हलपमेंट) आणि एफआयएनईपी (अभ्यास आणि प्रकल्पांसाठी निधीपुरवठा प्राधिकरण) हे प्रमुख प्रोत्साहन एजंट आहेत, जे नाविन्यपूर्ण प्रकल्पांसाठी क्रेडिट लाईन्स, वित्तपुरवठा आणि सहाय्य प्रदान करतात.
सूक्ष्म आणि लघु उद्योगांना सहाय्य करण्यासाठी ब्राझिलियन सेवा (एसईबीआरई) विकासाच्या विविध टप्प्यांवर लहान उद्योजकांसाठी सहाय्य, प्रशिक्षण, सल्ला आणि संसाधने प्रदान करते. नाविन्यपूर्ण उद्योगांना प्रोत्साहन देणार्या संस्थांची राष्ट्रीय संघटना (अॅनप्रोटेक) देखील महत्त्वाची भूमिका बजावते.
यूएसपी, युनिकॅम्प, यूएफएमजी सारख्या ब्राझिलियन विद्यापीठे संशोधन आणि विकासाला चालना देण्यात तसेच इनक्यूबेटर्स आणि नवउपक्रम केंद्रांसारख्या उद्योजकता कार्यक्रमांना प्रोत्साहन देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात. सीएनपीक्यू (वैज्ञानिक आणि तांत्रिक विकासासाठी राष्ट्रीय परिषद) अनुदान, पुरस्कार आणि प्रकल्पांद्वारे नवकल्पना आणि उद्योजकतेला प्रोत्साहित करते.
एबी स्टार्ट-अप (ब्राझिलियन स्टार्ट-अप असोसिएशन) स्टार्ट-अप्सचे प्रतिनिधित्व आणि सहाय्य करते, कायदेशीर, आर्थिक आणि सार्वजनिक धोरण बाबींवर काम करते, तर अंजोस डो ब्रॅसिल हे आणखी एक नेटवर्क आहे जे एंजल गुंतवणूकदारांना स्टार्ट-अप्सशी जोडते, उद्योजकता आणि नवउपक्रम वाढवते.
बीएनडीईएस (नॅशनल बँक फॉर इकॉनॉमिक अँड सोशल डेव्हलपमेंट) आणि एफआयएनईपी (अभ्यास आणि प्रकल्पांसाठी निधीपुरवठा प्राधिकरण) हे प्रमुख प्रोत्साहन एजंट आहेत, जे नाविन्यपूर्ण प्रकल्पांसाठी क्रेडिट लाईन्स, वित्तपुरवठा आणि सहाय्य प्रदान करतात.
संदर्भ सामग्री:- अधिक जाणून घेण्यासाठी येथे क्लिक करा
स्टॅटिस्टा नुसार, वर्ल्डोमीटर, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी निधी, यूएनडीपी मानव विकास अहवाल, 2024 ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स, ट्रॅक्झॅन, स्टार्ट-अप इंडिया वेबसाईट, स्टार्ट-अप जीनोम
लोकसंख्या: 141.6 दशलक्ष
जीडीपी (यूएसडी मध्ये): 2.01 ट्रिलियन यूएसडी
मानव विकास निर्देशांक: जवळपास 0.821, जागतिक स्तरावर 56th रँकिंग
Global Innovation Index: 59
स्टार्ट-अप्सची संख्या: 25,800+
अग्रगण्य स्टार्ट-अप क्षेत्र: आयटी, फिनटेक, एडटेक, हेल्थटेक आणि वाहतूक
इन्व्हेस्टर पूल आणि फंडिंग: $67.3 अब्ज
ॲक्टिव्ह इनोव्हेशन एजन्सीज आणि इनक्यूबेटर्स: शिक्षण आणि विज्ञान मंत्रालय, उद्योग आणि व्यापार मंत्रालय, स्कोलकोवो फाऊंडेशन, एसबीईआरबँक-500, एमटीएस स्टार्ट-अप हब
संदर्भ सामग्री:- अधिक जाणून घेण्यासाठी येथे क्लिक करा
स्टॅटिस्टा नुसार, वर्ल्डोमीटर, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी निधी, यूएनडीपी मानव विकास अहवाल, 2024 ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स, ट्रॅक्झॅन, स्टार्ट-अप इंडिया वेबसाईट, स्टार्ट-अप जीनोम
लोकसंख्या: 1.4 अब्ज
जीडीपी (यूएसडी मध्ये): $4.27 ट्रिलियन
मानव विकास निर्देशांक: 0.644, जागतिक स्तरावर रँकिंग 134
Global Innovation Index: 39
स्टार्ट-अप्सची संख्या: 164,000+ (फेब्रुवारी 2025)
Number of unicorns: 118
प्रमुख स्टार्ट-अप क्षेत्र: आयटी, आरोग्यसेवा आणि जीवनविज्ञान, शिक्षण, कृषी, बांधकाम
इन्व्हेस्टर पूल आणि फंडिंग: $560B
सक्रिय नवउपक्रम संस्था आणि इनक्यूबेटर्स: उद्योग आणि अंतर्गत व्यापार प्रोत्साहन विभाग (डीपीआयआयटी), स्टार्ट-अप इंडिया, अटल इनोव्हेशन मिशन, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय (एमईआयटीवाय), विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभाग (डीएसटी)
संदर्भ सामग्री:- अधिक जाणून घेण्यासाठी येथे क्लिक करा
स्टॅटिस्टा नुसार, वर्ल्डोमीटर, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी निधी, यूएनडीपी मानव विकास अहवाल, 2024 ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स, ट्रॅक्झॅन, स्टार्ट-अप इंडिया वेबसाईट, स्टार्ट-अप जीनोम
लोकसंख्या: 1.4 अब्ज
जीडीपी (यूएसडी मध्ये): $18.28 ट्रिलियन
मानवी विकास निर्देशांक: 0.788, जागतिक स्तरावर 75th रँकिंग
Global Innovation Index: 11
स्टार्ट-अप्सची संख्या: 95,600+
Number of unicorns: 245
अग्रगण्य स्टार्ट-अप क्षेत्र: ई-कॉमर्स आणि रिटेल, वाहतूक, हार्डवेअर आणि आयओटी (इंटरनेट ऑफ थिंग्स), इलेक्ट्रिक वाहने, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (एआय), फिनटेक आणि आरोग्य तंत्रज्ञान
इन्व्हेस्टर पूल आणि फंडिंग: $1.02 ट्रिलियन
ॲक्टिव्ह इनोव्हेशन एजन्सीज आणि इनक्यूबेटर्स: टेन्सेंट वेस्टार्ट, इनोव्हेशन व्हॅली, इनोवे ग्लोबल इनक्यूबेटर, Zeroth.ai
संदर्भ सामग्री:- अधिक जाणून घेण्यासाठी येथे क्लिक करा
स्टॅटिस्टा नुसार, वर्ल्डोमीटर, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी निधी, यूएनडीपी मानव विकास अहवाल, 2024 ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स, ट्रॅक्झॅन, स्टार्ट-अप इंडिया वेबसाईट, स्टार्ट-अप जीनोम
लोकसंख्या: 64 दशलक्ष
जीडीपी (यूएसडी मध्ये): $863 अब्ज (2023)
मानवी विकास निर्देशांक: 0.717, जागतिक स्तरावर 110th रँकिंग
Global Innovation Index: 69
स्टार्ट-अप्सची संख्या: 31,900+
Number of unicorns: 2
प्रमुख स्टार्ट-अप क्षेत्र: फिनटेक, एआय, बिग डाटा आणि ॲनालिटिक्स, प्रॉपटेक
इन्व्हेस्टर पूल आणि फंडिंग: $62.3 अब्ज यूएसडी
ॲक्टिव्ह इनोव्हेशन एजन्सीज आणि इनक्यूबेटर्स: कॉर्टेक्सहब, लाँचलॅब, रिव्हर्स अँड इनक्यूबेशन हब, फेटोला, मल्टीचॉईस इनोव्हेशन फंड
2024 मध्ये, दक्षिण आफ्रिकन स्टार्ट-अप इकोसिस्टीमला जागतिक स्तरावर 52nd स्थान देण्यात आले.
दक्षिण आफ्रिकेत ऊर्जा ते फिनटेक उद्योगापर्यंत 600+ पेक्षा जास्त स्टार्ट-अप्स आहेत.
2024 मध्ये, व्हेंचर कॅपिटल इन्व्हेस्टमेंटने पहिल्यांदा $164 दशलक्षपेक्षा जास्त कमी कंपन्यांसह मोठ्या डीलमध्ये बदल करून.
डिसेंबर 2024 मध्ये, दक्षिण आफ्रिकेचे पहिले युनिकॉर्न होते.
दक्षिण आफ्रिकेची स्टार्ट-अप इकोसिस्टीम फिनटेकपेक्षा अधिक आहे, ज्यामध्ये हवामान तंत्रज्ञान यासारख्या प्रमुख क्षेत्रातील अधिक विविधता आहे, मुख्यत्वे सौर ऊर्जा आणि गतिशीलता स्टार्ट-अप्स, आयसीटी, आरोग्यसेवा, एडटेक, कृषी, प्रगत उत्पादन आणि खाणकाम याद्वारे प्रेरित.
डीपटेक दक्षिण आफ्रिकेच्या स्टार्ट-अप इकोसिस्टीममध्ये पुढील आघाडी म्हणून उदयास येत आहे, परंतु विकास आणि स्केलसाठी अडथळे राहतात.
कठोर नियमन वातावरण असूनही गुंतवणूक इकोसिस्टीम काम करत आहे. (आयपी, एक्सचेंज कंट्रोल्स आणि व्हिसा इकोसिस्टीमसाठी वर्तमान अडथळे, सरकारने इकोसिस्टीमला इतर मार्गांनी सक्षम केले आहे.)
दक्षिण आफ्रिकेत स्टार्ट-अप गुंतवणूक चालविण्यात खासगी क्षेत्र महत्त्वाची भूमिका बजावते.
संदर्भ सामग्री आणि संबंधित लिंक:
स्टॅटिस्टा नुसार, वर्ल्डोमीटर, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी निधी, यूएनडीपी मानव विकास अहवाल, 2024 ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स, ट्रॅक्झॅन, स्टार्ट-अप इंडिया वेबसाईट, स्टार्ट-अप जीनोम
लोकसंख्या: 107 दशलक्ष (2023)
जीडीपी (यूएसडी मध्ये): US$345.87 अब्ज
मानवी विकास निर्देशांक: 0.728, जागतिक स्तरावर 105th रँकिंग
Global Innovation Index: 86
स्टार्ट-अप्सची संख्या: 7,300+
Number of unicorns: 2
अग्रगण्य स्टार्ट-अप क्षेत्र: ई-कॉमर्स, फिनटेक, ई-हेल्थ
इन्व्हेस्टर पूल आणि फंडिंग: $14.7 अब्ज
ॲक्टिव्ह इनोव्हेशन एजन्सीज आणि इनक्यूबेटर्स: आयसॅलेक्स, ॲलेक्सचे स्टार्ट-अप्स. स्ट्रॅटेजीप्ट. Misr डिजिटल इनोव्हेशन
उत्तर आफ्रिकेतील टॉप स्टार्ट-अप इकोसिस्टीम म्हणून इजिप्त अग्रगण्य.
कैरो, इजिप्तची राजधानी, मेना प्रदेशाच्या स्टार्ट-अप इकोसिस्टीम रँकिंगमध्ये 3rd स्थिती सुरक्षित केली.
2024 मध्ये, इजिप्शियन स्टार्ट-अप्सने 78 फंडिंग राउंडमध्ये एकूण $329 दशलक्ष उभारले, आफ्रिकेच्या स्टार्ट-अप लँडस्केपमध्ये आघाडीची स्थिती राखली.
2023 च्या सुरुवातीला इजिप्तमध्ये अंदाजे 80.75 दशलक्ष इंटरनेट वापरकर्ते होते.
संदर्भ सामग्री आणि संबंधित लिंक:
स्टॅटिस्टा नुसार, वर्ल्डोमीटर, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी निधी, यूएनडीपी मानव विकास अहवाल, 2024 ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स, ट्रॅक्झॅन, स्टार्ट-अप इंडिया वेबसाईट, स्टार्ट-अप जीनोम
लोकसंख्या: 133.89 दशलक्ष
जीडीपी (यूएसडी मध्ये): 145.03 अब्ज
मानवी विकास निर्देशांक: 0.49, जागतिक स्तरावर 186th रँकिंग
Global Innovation Index: 130
स्टार्ट-अप्सची संख्या: 1,800+
युनिकॉर्नची संख्या: N/A
प्रमुख स्टार्ट-अप क्षेत्र: ई-कॉमर्स, फिनटेक, ॲग्रीटेक
इन्व्हेस्टर पूल आणि फंडिंग: $1.06 अब्ज
ॲक्टिव्ह इनोव्हेशन एजन्सीज आणि इनक्यूबेटर्स: बीआयसी इथिओपिया, आयसॅडिस, एसएनपीआरएस आयसीटी बिझनेस इनक्यूबेशन सेंटर
स्टॅटिस्टा नुसार, वर्ल्डोमीटर, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी निधी, यूएनडीपी मानव विकास अहवाल, 2024 ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स, ट्रॅक्झॅन, स्टार्ट-अप इंडिया वेबसाईट, स्टार्ट-अप जीनोम
लोकसंख्या: 86.63 दशलक्ष
जीडीपी (यूएसडी मध्ये) :$478.1 अब्ज
मानवी विकास निर्देशांक: 0.780, जागतिक स्तरावर 78th रँकिंग
Global Innovation Index: 64
स्टार्ट-अप्सची संख्या: 3,500+
युनिकॉर्नची संख्या: N/A
प्रमुख स्टार्ट-अप क्षेत्र: फिनटेक, विमा तंत्रज्ञान, मेसेजिंग, नेटवर्किंग आणि संवाद
इन्व्हेस्टर पूल आणि फंडिंग: $674 दशलक्ष
ॲक्टिव्ह इनोव्हेशन एजन्सीज आणि इनक्यूबेटर्स: कर्मनशाह सायन्स अँड टेक्नॉलॉजी पार्क, उर्मिया युनिव्हर्सिटी ग्रोथ, इनोव्हेशन अँड एंटरप्रेन्योरशिप सेंटर, इरान असोसिएशन ऑफ सायन्स पार्क्स अँड इनोव्हेशन ऑर्गनायझेशन्स
स्टॅटिस्टा नुसार, वर्ल्डोमीटर, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी निधी, यूएनडीपी मानव विकास अहवाल, 2024 ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स, ट्रॅक्झॅन, स्टार्ट-अप इंडिया वेबसाईट, स्टार्ट-अप जीनोम
लोकसंख्या: 11.08 दशलक्ष
GDP (in USD): $545.1 billion
मानवी विकास निर्देशांक: 0.937, जागतिक स्तरावर 17 व्या क्रमांकावर
Global Innovation Index: 32
स्टार्ट-अप्सची संख्या: 37,400+
Number of unicorns: 11
अग्रगण्य स्टार्ट-अप क्षेत्र: रिअल इस्टेट, ई-कॉमर्स, फिनटेक, तेल आणि गॅस, आरोग्यसेवा
इन्व्हेस्टर पूल आणि फंडिंग: $90.4 अब्ज
ॲक्टिव्ह इनोव्हेशन एजन्सीज आणि इनक्यूबेटर्स: इन5 इनोव्हेशन हब, हब71, डीआयएफसी, मोहम्मद बिन राशिद इनोव्हेशन फंड, इनोव्हेस्ट मिडल ईस्ट
स्टॅटिस्टा नुसार, वर्ल्डोमीटर, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी निधी, यूएनडीपी मानव विकास अहवाल, 2024 ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स, ट्रॅक्झॅन, स्टार्ट-अप इंडिया वेबसाईट, स्टार्ट-अप जीनोम
लोकसंख्या: 280 दशलक्ष
GDP (USD मध्ये): $1.492 ट्रिलियन (नाममात्र; 2025 est)
मानव विकास निर्देशांक: 0.713, जागतिक स्तरावर 112 रँक
Global Innovation Index: 54
स्टार्ट-अप्सची संख्या: 37,400+
Number of unicorns: 11
अग्रगण्य स्टार्ट-अप क्षेत्र: फिनटेक, ई-कॉमर्स, वाहतूक, नूतनीकरणीय ऊर्जा, आरोग्यसेवा
ॲक्टिव्ह इनोव्हेशन एजन्सीज आणि इनक्यूबेटर्स: गोजेक एक्सलरेट, मॅलोको व्हेंचर्स, इंडिगो बाय टेलकॉम इंडोनेशिया, आयडियाबॉक्स
स्टॅटिस्टा नुसार, वर्ल्डोमीटर, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी निधी, यूएनडीपी मानव विकास अहवाल, 2024 ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स, ट्रॅक्झॅन, स्टार्ट-अप इंडिया वेबसाईट, स्टार्ट-अप जीनोम
लोकसंख्या: 34.15 दशलक्ष
जीडीपी (यूएसडी मध्ये): $2.112 ट्रिलियन
मानवी विकास निर्देशांक: 0.875, जागतिक स्तरावर 40th रँकिंग
Global Innovation Index: 47
स्टार्ट-अप्सची संख्या: 9.13k
प्रमुख स्टार्ट-अप क्षेत्र: माहिती तंत्रज्ञान, खाण आणि धातू, ऊर्जा, रिअल इस्टेट, वाहतूक आणि लॉजिस्टिक्स, आरोग्यसेवा आणि जीवनविज्ञान
ॲक्टिव्ह इनोव्हेशन एजन्सीज आणि इनक्यूबेटर्स: ब्लॉसम ॲक्सिलरेटर, स्टार्ट-अप अविसेना, हसाड, फ्लॅट6 लॅब्स, रियाध टेकस्टार्स ॲक्सिलरेटर, बीआयएसी इनोव्हेशन सेंटर
स्टॅटिस्टा नुसार, वर्ल्डोमीटर, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी निधी, यूएनडीपी मानव विकास अहवाल, 2024 ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स, ट्रॅक्झॅन, स्टार्ट-अप इंडिया वेबसाईट, स्टार्ट-अप जीनोम
स्टार्ट-अप इंडिया पोर्टल हे भारतातील स्टार्ट-अप इकोसिस्टीमच्या सर्व भागधारकांसाठी त्यांच्या प्रकारचा ऑनलाईन मंच आहे.
